ਵਿਗੋਚਾ

 ਲੇਖਕ:- ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸੇਖਾ

  ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਸੁਹਿਰਦ ਸ਼ਖਸੀਅਤਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਇਸ ਨਾਵਲ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਆਪਣਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦਿੱਤਾ ।

ਨੋਟ:- ਇਸ ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਆਏ ਪਾਤਰ, ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ, ਸਮਾਂ, ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਭ ਕਲਪਿਤ ਹਨ । ਨਾਵਲ ਵਿਚ ਆਏ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕਿਸੇ ਜੀਵਤ ਜਾਂ ਮੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾ ਜਾਣਾ ਮਹਿਜ਼ ਇਤਫਾਕ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ ।

ਕੰਨ ਕੰਧ ਨਾਲ

 
 ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਪਾਰਕਿੰਗ ਲਾਟ ਵਿਚ ਲਿਆ ਕੇ ਕਾਰ ਖੜ੍ਹੀ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਠਰੀ ਹੋਈ ਰਾਤ ਆਪਣਾ ਅੱਧਾ ਪੰਧ ਮੁਕਾ ਚੁੱਕੀ ਸੀ । ਉਹ ਕੁਝ ਦੇਰ ਇੰਜਣ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਕਾਰ ਵਿਚ ਹੀ ਬੈਠਾ ਰਿਹਾ । ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਂਬੇ ਨਾਲ ਇਕ ਧੁੜਧੁੜੀ ਜਿਹੀ ਆਈ । ਉਸ ਨੇ ਓਵਰਕੋਟ ਦੇ ਕਾਲਰ ਨੂੰ ਉਤਾਂਹ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਪਣੀ ਗਰਦਨ ਨੂੰ ਢਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿਚ ਦਸਤਾਨੇ ਪਾ ਲਏ । ਆਪਣੇ  ਸਿਰ ਉੱਪਰ ਲਈ ਬੇਸਬਾਲ ਕੈਪ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਨੇ ਏਧਰ ਓਧਰ ਨਜੰਰ ਘੁਮਾਈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਰਛ ਚਿੱਟੇ ਦਿਓਆਂ ਵਰਗੇ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉਪਰਲੀ ਹਰ ਵਸਤੂ ਚਿੱਟੀ ਚਾਦਰ ਤਾਣੀ ਸੁੱਤੀ ਪਈ ਜਾਪੀ । ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਖੰਭਿਆਂ ‘ਤੇ ਜਗ ਰਹੀਆਂ ਰੌਸੰਨੀਆਂ ਵੀ ਊਂਘਦੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ । ਕੱਲ੍ਹ ਸੰਾਮੀਂ ਆਇਆ ਸਨੋਸਟਾਰਮ ਭਾਵੇਂ ਥੰਮ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਵੀ ਬਰਫੰ ਦੇ ਫੰਬੇ ਲਗਾਤਾਰ ਡਿੱਗ ਰਹੇ ਸਨ । ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਰਫੰ ਨੂੰ ਮਿਧਦਾ ਹੋਇਆ ਸਕਾਈਟਰੇਨ ਸਟੇਸੰਨ ਵੱਲ ਆਇਆ ਤਾਂ ਖੜ ਖੜ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਸਕਾਈ ਟਰੇਨ ਉਸ ਦੇ ਉਪਰੋਂ ਦੀ ਲੰਘ ਗਈ । ‘ਸਾਢੇ ਬਾਰਾਂ ਤਾਂ ਹੋ ਗਏ ਹੋਣਗੇ’ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬੱਸ ਸਟਾਪ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ । ਸਕਾਈਟਰੇਨ ਸਟੇਸੰਨ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਦੋ ਸਵਾਰੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਦੀ ਲੰਘ ਕੇ ਕਾਰ ਪਾਰਕ ਵੱਲ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ । ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਸੰਦੇਹ ਭਰੀਆਂ ਨਜੰਰਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਫੇਰ ਪਬਲਿਕ ਫੋਨ ਬੂਥ ਤੋਂ ਫੋਨ ਕਰਕੇ ਟੈਕਸੀ ਬੁਲਾ ਲਈ । ਉਹ ਸਕਾਈ ਟਰੇਨ ਸਟੇਸੰਨ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਟੈਕਸੀ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲੱਗਾ । ਉਸ ਨੇ ਆਲ਼ੇ ਦੁਆਲ਼ੇ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰੀ ਪਰੰਤੂ ਬਰਫਬਾਰੀ ਦੀ ਗਹਿਰ ਵਿਚ ਕੁੱਝ ਵੀ ਦਿਖਾਈ ਨਹੀਂ ਸੀ ਦੇ ਰਿਹਾ, ਬਸ ਕਦੀ ਕਦੀ ਸਾਹਮਣੀ ਸੜਕ ਤੋਂ ਲੰਘਦੀ ਕੋਈ ਕੋਈ ਕਾਰ ਦਿਸ ਜਾਂਦੀ ।
     ਪੰਜ ਕੁ ਮਿੰਟ ਦੀ ਉਡੀਕ ਮਗਰੋਂ ਇਕ ਟੈਕਸੀ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ । ਉਸ ਨੇ ਫਰਸੰ ਉਪਰ ਪੈਰ ਮਾਰ ਕੇ ਬੂਟਾਂ ‘ਤੋਂ ਬਰਫੰ ਝਾੜੀ ਤੇ ਟੈਕਸੀ ਵਿਚ ਬੈਠ ਗਿਆ । ਟੈਕਸੀ ਪਟੁੱਲੋ ਪੁਲ਼ ਲੰਘ ਕੇ ਕੁੱਝ ਦੇਰ ਕਿੰਗਜਾਰਜ ਹਾਈ ਵੇਅ ਉਪਰ ਚਲਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਫੇਰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਇਕ ਐਵਨਿਊ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਈ । ਦਸ ਕੁ ਮਿੰਟ ਦੇ ਸਫਰ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੇ ਸੰੋਫੰਰ ਨੂੰ ਕਾਰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਬਣਦਾ ਕਰਾਇਆ ਦੇ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤੋਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪ ਕੁਝ ਚਿਰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ, ਫਿਰ ਪੈਦਲ ਹੀ ਅਗਾਂਹ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ । ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਸ-ਰ-ਰ,ਸ-ਰ-ਰ ਕਰਦੀ ਸੱਜਰੀ ਪਈ ਬਰਫੰ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਵਾਜੰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ । ਚੜ੍ਹਾਈ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਸੜਕ ‘ਤੇ ਉਹ ਅਗਾਂਹ ਨੂੰ ਤੁਰਿਆ ਗਿਆ । ਉਸ ਦੇ ਸਨੋ-ਬੂਟ ਵੀ ਬਰਫ ਵਿਚ ਧਸਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ ਪਰ ਉਹ ਕਿਤੇ ਠਹਿਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਅਗਾਂਹ ਹੀ ਅਗਾਂਹ ਤੁਰਦਾ ਗਿਆ । ਦੋ ਕੁ ਬਲਾਕ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਫਿਰ ਇਕ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਮੁੜ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇਕ ਮੈਗਾ ਹਾਊਸ ਦੇ ਮੂਹਰੇ ਜਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ । ਉਸ ਨੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰੀ, ਸਭ ਪਾਸੇ ਇਕ ਡਰਾਉਣੀ ਚੁੱਪ ਪਸਰੀ ਹੋਈ ਸੀ । ਬਸ ਇਸ ਚਿੱਟੀ ਭਿਆਨਕ ਰਾਤ ਦੀ ਇਕ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸਾਂਅ ਸਾਂਅ ਦੀ ਆਵਾਜੰ ਸੁਣਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਤੇਜੰ ਸਾਹਾਂ ਦੀ ਆਵਾਜੰ ਰਾਤ ਦੀ ਅਵਾਜੰ ਵਿਚ ਰਲ ਗਡ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ । ਕੁਝ ਪਲ ਉੱਥੇ ਖੜ੍ਹਨ ਮਗਰੋਂ ਉਸ ਨੇ ਗੇਟ ਉਪਰ ਲੱਗੇ ਬਟਨ ਨੂੰ ਕਾਹਲੀ ਕਾਹਲੀ ਦੋ ਵਾਰ ਦਬਾਇਆ ਅਤੇ ਤੀਜੀ ਵਾਰ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛਿਣ ਭਰ ਦਬਾਈ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ । ਮਿੰਟ ਕੁ ਮਗਰੋਂ ਗੇਟ ਆਪਣੇ ਆਪ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ ਤੇ ਉਹ ਅੰਦਰ ਲੰਘ ਗਿਆ । ਡਰਾਈਵ-ਵੇਅ ਵਿਚ ਬਰਫੰ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਹੀ ਪਈ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਉੱਥੋਂ ਬਰਫੰ ਹਟਾਉਣ ਦੀ ਖੇਚਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹੁੰਦੀ । ਉਹ ਬਰਫੰ ਲਤਾੜਦਾ ਹੋਇਆ ਘਰ ਦੇ ਬੂਹੇ ਕੋਲ ਆ ਖੜ੍ਹਾ । ਬੂਹਾ ਖੁੱਲ੍ਹਿਆ, ਬੂਹੇ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕ ਪਰਛਾਈਂ ਜਿਹੀ ਦਿਸੀ ਜਿਹੜੀ ਬੂਹਾ ਖੁੱਲ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ । ਉਸ ਨੇ ਦਸਤਾਨੇ ਲਾਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਓਵਰ-ਕੋਟ ਦੀ ਜੇਬ ਵਿਚ ਪਾ ਲਏ, ਬੂਟਾਂ ਤੋਂ ਬਰਫੰ ਝਾੜੀ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਲੰਘ ਗਿਆ । ਹਾਲਵੇਅ ਵਿਚ ਮਧਮ ਜਿਹੀ ਲੋਅ ਪਸਰੀ ਹੋਈ ਸੀ । ਉਸ ਨੇ ਸਿਰ ਦੀ ਟੋਪੀ ਤੇ ਓਵਰ-ਕੋਟ ਲਾਹ ਕੇ ਹੈਂਗਰ ਉਪਰ ਟੰਗਿਆ ਤੇ ਬੂਟ ਲਾਹ ਕੇ ਸਟੱਡੀਰੂਮ ਵਿਚ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਬੂਹਾ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਸੀ । ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੰਦਰ ਬੈਠੇ ਨੌਜਵਾਨ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸੋਫੇ ਉਪਰ ਬੈਠਾ ਤਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਨੇ ਧੀੰਮੀ ਆਵਾਜੰ ਵਿਚ ਕਿਹਾ, “ਬਾਹਰ ਵੈਦਰ ਤਾਂ ਬਹੁਤਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਹੈਗਾ”।
“ਹਾਂ ਬਾਸ; ਸਨੋਅ ਨੇ ਤਾਂ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਐ, ਥੋੜੀ ਥੋੜੀ ਸਨੋਅ ਤਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਪੈ ਰਹੀ ਐ । ਸਗੋਂ ਆਪਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਵੈਦਰ ਬਹੁਤ ਰਾਸ ਆਇਆ । ਗੈਰੀ ਦਾ ਫੋਨ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਹੀ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨੇਪਰੇ ਚਾੜ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ । ਕਾਰ ਸਨੋਅ ਤੋਂ ਤਿਲਕ ਕੇ ਥੱਲੇ ਡਿੱਗੀ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲੱਗ ਗਈ । ਇਹ ਇਕ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਹੀ ਲਗਦਾ ਏ ।”
“ਗੈਰੀ ਮੁੰਡਾ ਤਾਂ ਸਮਾਰਟ ਲਗਦੈ । ਸੁਣਿਐ, ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਕਈ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਤੋਰ ਲਿਆ ਹੈ । ਸੈਮ, ਤੈਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਤੂੰ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਿਆ ਕਰ”।
“ਠੀਕ ਹੈ ਬਾਸ,ਪਰ--।”
“ਇਹ ਬਾਸ, ਬਾਸ ਦੀ ਕੀ ਰੱਟ ਲਾ ਰੱਖੀ ਆ । ਕੀ ਇੱਥੇ ਘਰ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ?”
“ਬਾ-ਸੌਰੀ, ਬੌਬੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਕ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਸੁਨੇਹੇਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਖਾਤਰ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਘਰ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ? ਏਸ ਬਾਰੇ ਕਿਸੇ ਹੋਟਲ, ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਵੀ ਗੱਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ । ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੋ ਕੇ ਘਰ ਤੱਕ ਆਇਆ ਹਾਂ ।”
“ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਹੋਟਲਾਂ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ । ਮੌਮ ਕਹਿੰਦੀ ਹੁੰਦੀ ਆ ‘ਕੰਧਾਂ ਦੇ ਵੀ ਕੰਨ ਹੁੰਦੇ ਆ’ ਇਹ ਗੱਲ ਏਥੇ ਹੀ ਤੇ ਏਸੇ ਵੇਲੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ ।” ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਉਰਫ ਬੌਬੀ ਨੇ ਸਤਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਉਰਫ ਸੈਮ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ।
     ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਸਨ ਜਾਣਦੇ ਕਿ ਕੰਨ ਤਾਂ ਕੰਧ ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਸਨ । ਜਦੋਂ ਬੌਬੀ ਆਪਣੇ ਬੈਡਰੂਮ ਦਾ ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਪੌੜੀਆਂ ਉਤਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਮਾਂ ਦੀ ਅੱਖ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਹਾਲਵੇਅ ਦਾ ਬੂਹਾ ਖੋਲ੍ਹਦਿਆਂ ਦੇਖ ਲਿਆ ਸੀ ਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਗੇਟ ਤੋਂ ਘਰ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦਾ ਇਕ ਆਦਮੀ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਸੀ । ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਇਕ ਹੌਲ ਜਿਹਾ ਉਠਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਸੰਰੂਮ ਗਈ, ਟੁਆਇਲਟ ਦਾ ਪਾਣੀ ਉਸ ਜਾਣ ਕੇ ਹੀ ਨਾ ਛੱਡਿਆ, ਸੀਟ ਨੂੰ ਢਕ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਸਾਵਧਾਨ ਹੋ ਕੇ ਕੰਧ ਨਾਲ ਢੋਅ ਲਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਕੋਸਿੰਸੰ ਕਰਨ ਲੱਗੀ । ਉਸ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆ ਰਹੀ ਪਰ ਕਦੀ ਕੋਈ ਬੋਲ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਜਾਂਦਾ ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਦਾਜੰਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਜੰਰੂਰ ਕੋਈ ਮਾੜੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰ ਗਈ ਹੇੈ । ਉਹ ਸੁਣੇ ਹੋਏ ਟਾਵੇਂ ਟਾਵੇਂ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਡਰ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਅਰਥ ਕੱਢੀ ਜਾਂਦੀ । ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਉਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਰਹੇ, ਮਾਂ ਉਸੇ ਤਰਾਂ ਹੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਢੋ ਲਾਈ ਬੈਠੀ ਰਹੀ । ਜਦੋਂ ਸੈਮ ਘਰੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਗਿਆ ਤੇ ਬੌਬੀ ਵੀ ਉਪਰ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬੈਡਰੂਮ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ ਤਦੇ ਮਾਂ ਵੀ ਹੌਲੀ ਜਿਹੇ ਉਠ ਕੇ ਆਪਣੇ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿਚ ਪੈ ਗਈ । ਰਹਿੰਦੀ ਰਾਤ ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਾਂ ਸੋਚਦਿਆਂ ਤੇ ਪਾਸੇ ਪਰਤਦਿਆਂ ਹੀ ਲੰਘਾਈ।
      ਸਵੇਰੇ ਛੇ ਵਜੇ ਉਠ ਕੇ ਮਾਂ ਨੇ ਇਸੰਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਵਾਲ ਵਾਹੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਬਿਸਤਰੇ ਵਿਚ ਚੌਕੜੀ ਮਾਰ ਕੇ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਲੱਗੀ । ਪੂਜਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, ਅਰਦਾਸ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਕੋਲੋਂ ਸਰਬਤ ਦਾ ਭਲਾ ਮੰਗਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬੌਬੀ ਨੂੰ ਸੁਮੱਤ ਬਖਸੰਣ ਤੇ ਨੇਕ ਕਮਾਈ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਕੀਤੀ । ਅਰਦਾਸ ਸਮਾਪਤ ਕਰਨ ਮਗਰੋਂ ਉਹ ਕਿਚਨ ਵਿਚ ਆ ਗਈ । ਉਸ ਨੇ ਕੇਤਲੀ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਪਾ ਕੇ ਸਵਿੱਚ ਦਬਾਇਆ ਤੇ ਆਪ ਆਮਲੇਟ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲੱਗੀ । ਇੰਨੇ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਬੌਬੀ ਵੀ ਕਿਚਨ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ । ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰੁਟੀਨ ਹੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਰਾਤੀਂ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਦੇਰ ਨਾਲ ਸੌਣ, ਸਵੇਰੇ ਸਾਢੇ ਅੱਠ ਵਜਦੇ ਨੂੰ ਮਾਂ ਪੁੱਤ ਰਸੋਈ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਨਾਸੰਤਾ ਕਰਦੇ ਸਨ । ਮਾਂ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲਿਆ, “ਹਾਇ ਮੌਮ, ਕੀ ਹਾਲ ਆ”।
“ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ।” ਮਾਂ ਨੇ ਮੱਥੇ ਉਪਰ ਤਿਉੜੀ ਪਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ।
“ਕੀ ਕੁਛ ਦੁਖਦਾ? ਜੇ ਕੁਛ ਦੁਖਦਾ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਜਾ ਆਈਂ ।”
“ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਬਸ ਇਕ ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਏ ।”
“ਮੈਂ! ਮੈਂ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਕੀਤਾ ਤੇਰਾ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਤੇਰੀ ਕਿੰਨੀ ਕੇਅਰ ਕਰਦਾ ਆਂ ।”
 “ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਕੇਅਰ ਕਰਦੈਂ? ਜੇ ਕੇਅਰ ਕਰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਇਹ ਹਾਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਣਾ । ਤੂੰ ਤਾਂ ਸਦਾ ਮੇਰਾ ਲਹੂ ਹੀ ਸੁਕਾਇਆ । ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਦੱਸ, ਅੱਧੀ ਰਾਤੀਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਕੌਣ ਆਇਆ ਸੀ?”
“ਉਹ ਮੇਰਾ ਪਾ’ਟਨਰ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਜੰਰੂਰੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਆਇਆ ਸੀ ਤੇ ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ । ਹਾ’ਡਲੀ ਅੱਧਾ ਘੰਟਾ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇਗਾ । ਏਸ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਗਿਆ? ਤੂੰ ਐਵੇਂ ਹੀ ਹਰ ਗੱਲ ਮਨ ਨੂੰ ਲਾ ਲੈਨੀ ਆ”। ਬੌਬੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਫਾਈ ਦਿੱਤੀ ।
“ਹੋਊਗਾ ਪਾ’ਟਨਰ! ਪਾ’ਟਨਰ ਨੇ ਅੱਧੀ ਰਾਤੀਂ ਸਨੋਅ ਪੈਂਦੀ ‘ਚ ਹੀ ਆਉਣਾ ਸੀ । ਕੰਮ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਫੂਨ ਉਪਰ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ । ਤੇਰਾ ਇਹ ਪਾ’ਟਨਰ ਕਿਸੇ ਭਲੇ ਕੰਮ ਲਈ ਤਾਂ ਆਇਆ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ । ਪੁੱਤਰਾ! ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਬੁੱਧੂ ਨਾ ਸਮਝ, ਮੈਂ ਸਭ ਜਾਣਦੀ ਆਂ । ਤੇਰੇ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਸੁਣ ਕੇ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਹੌਲ ਪੈਂਦੇ ਨੇ, ਜਿਹੜੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਤੂੰ ਤੁਰਿਆ ਫਿਰਦਾ ਏਂ ।”
“ਨਹੀਂ ਮਾਮ, ਤੈਨੂੰ ਐਵੇਂ ਭਰਮ ਆ, ਮੈਂ ਕੋਈ ਗਲਤ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ।”
“ ਜੇ ਤੂੰ ਕੋਈ ਗਲਤ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤਾਂ ਪਿਛਲੇ ਵੀਕ ਸਟੋਰ ‘ਤੇ ਪੁਲੀਸ ਕੀ ਕਰਨ ਆਈ ਸੀ?”
“ਓ ਪੁਲੀਸ! ਬਿਜਨਿਸ ਦੇ ਕਈ ਚੱਕਰ ਹੁੰਦੇ ਆ ਮਾਮ, ਸਟੋਰ ‘ਤੇ ਦੋ ਮੁੰਡਿਆਂ ਦਾ ਝਗੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁਲੀਸ ਨੂੰ ਫੋਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ । ਏਸ ਕਰਕੇ ਆਈ ਸੀ ਪੁਲੀਸ । ਤੂੰ ਗੁਰਦਵਾਰਿਓਂ ਵਾਧੂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਏਂ ਤੇ ਵਾਧੂ ਦਾ ਫਿਕਰ ਲਾ ਕੇ ਬਹਿ ਜਾਂਦੀ ਏਂ । ਮੈਂ ਕੋਈ ਹੁਣ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ । ਮੇਰਾ ਫਿਕਰ ਛੱਡ ਕੇ ਅਰਾਮ ਨਾਲ ਘਰ ਬੈਠ ਕੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ, ਵਾਹਿਗਰੂ ਕਰ ਛੱਡਿਆ ਕਰ ।”
“ਝਗੜਾ ਦੋ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਿਚ ਸਟੋਰ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ, ਕਿਤੇ ਬਾਹਰ ਕਈ ਮੁੰਡਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਓਥੇ ਗੋਲੀ ਵੀ ਚੱਲੀ ਸੀ । ਬੌਬੀ, ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੂੰ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਨਹੀਂ ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਪਾਸੇ ਤੂੰ ਤੁਰ ਰਿਹਾ ਏਂ, ਮੈਨੂੰ ਓਸ ਦਾ ਫਿਕਰ ਏ । ਦੋ ਸਾਲ ਤੂੰ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਲਾ ਕੇ ਆਇਆ ਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਘਰ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਹੋਈ, ਪੁਲੀਸ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਫੇਰ ਕਹਿੰਦਾ ਏਂ ‘ਮੈਂ ਕੋਈ ਗਲਤ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ।’ ਬੌਬੀ, ਇਹ ਰਾਹ ਤੇਰਾ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਪਿਛੋਕੜ ਨੂੰ ਸਦਾ ਯਾਦ ਰੱਖੀਦਾ ਏ । ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਦਾਦੇ ਪੜਦਾਦੇ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵੱਲ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰ ਕੇ ਦੇਖ, ਕਿਤੇ ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਲੀਕ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਲਗਦੀ!” ਮਾਂ ਨੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੰਝੂ ਭਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ।
“ਮਾਮ, ਤੂੰ ਹੋਰ ਈ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗ ਜਾਨੀ ਆਂ, ਪਤਾ ਨਾਈਂ ਕਿਸੇ ਕੋਲੋਂ ਕੀ ਕੀ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਆ ਜਾਂਦੀ ਆਂ । ਲੋਕ ਤਾਂ ਐਵੇਂ ਸੜਦੇ ਆ, ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਾ ਸੁਣਿਆ ਕਰ ।”
“ਏਥੇ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਵਿਹਲ ਹੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਕਿਸੇ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸਣ ਤੇ ਸੁਣਨ ਦੀ ਪਰ ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਜਰੂਰ ਸੁਣਨੀ ਪੈਣੀ ਏ ।” ਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਕੰਡ ‘ਤੇ ਹੱਥ ਫੇਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ।
“ਮਾਮ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੱਲ ਕਦੇ ਮੋੜੀ ਵੀ ਆ? ਪਰ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਟਾਇਮ ਨਹੀਂ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕਿਤੇ ਫੇਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰੂੰਗਾ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਡਾਊਟ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿਊਂਗਾ ।” ਏਨੀ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਕੁਰਸੀ ਤੋਂ ਉਠਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਮਾਂ ਨੇ ਬਾਹੋਂ ਫੜ ਕੇ ਮੁੜ ਕੁਰਸੀ ਉਪਰ ਬਿਠਾ ਲਿਆ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, “ਬੌਬੀ, ਸਾਡੇ ਵੱਡ ਵਡੇਰਿਆਂ ਨੇ ਏਥੇ ਬਦੇਸੰਾਂ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਬਣਾਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਤੇਰੇ ਦਾਦੇ ਪੜਦਾਦੇ ਵੀ ਸਨ, ਏਸੇ ਕਰਕੇ ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਏਥੇ ਸਿਰ ਉੱਚਾ ਕਰਕੇ ਤੁਰੇ ਫਿਰਦੇ ਹਾਂ ਪਰ ਤੇਰੀਆਂ ਸੋਆਂ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀਆਂ, ਮੈਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾਗੀ ਹੋ ਰਹੇ ਨੇ । ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਦਾਦੇ ਪੜਦਾਦੇ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੇ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗੇ ।”
“ਕਦੇ ਕਦੇ ਮਾਂ, ਕੀ ਗੱਲਾਂ ਲੈ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਨੀ ਏਂ! ਤੇਰੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਸੁਣ ਸਕਦਾ, ਕਿਤੇ ਫੇਰ ਸਹੀ ।”    ਉਹ ਦੋਬਾਰਾ ਉਠਣ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਮਾਂ ਨੇ ਖਿੱਚ ਕੇ ਮੁੜ ਬਿਠਾ ਲਿਆ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਗਲੇਡੂ ਭਰ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, “ਤੈਨੂੰ ਮੇਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਨੀਆਂ ਹੀ ਪੈਣਗੀਆਂ । ਜਿਹੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਮੇਰੀ ਸੱਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੀਆਂ ਤੇ ਅਗਾਂਹ ਉਸ ਦੀ ਸੱਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ । ਉਹ ਸੱਸਾਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਭਰ ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਰੰਡੇਪੇ ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਭੋਗਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਤਿਲ ਤਿਲ ਕਰਕੇ ਮੋਈਆਂ ਪਰ ਉਹ ਮਾਣ ਨਾਲ ਮੋਈਆਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਾਂ ਤੇ ਪਤੀਆਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿਰ ਉੱਚਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੀਵਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਇਆ । ਤੇਰੀ ਦਾਦੀ ਤੇਰੀ ਜਿੰਦ ਦੀ ਖਾਤਰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਦੇ ਗਈ । ਮੈਂ ਵੀ ਰੰਡੇਪੇ ਦਾ ਸੰਤਾਪ ਭੋਗ ਰਹੀ ਆਂ ਪਰ ਤੇਰੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਸਿਰ  ਸੰਰਮ ਨਾਲ ਨੀਵਾਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ।” ਇਹ ਆਖ ਉਹ ਹਉਕੇ ਭਰ ਭਰ ਰੋਣ ਲੱਗੀ ।
“ਮਾਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਫੇਰ ਆਖਦਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਏਹੋ ਜੇਹਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਨੀਵਾਂ ਹੋਵੇ, ਸਗੋਂ ਮੈਂ ਤਾਂ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰਦਾਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਉੱਚਾ ਹੋਵੇ । ਤੂੰ ਦੇਖਦੀ ਜਾ ਮੌਮ, ਤੈਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਲੋਕ ਮਾਣ ਨਾਲ ਇਹ ਕਿਹਾ ਕਰਨਗੇ, ਅਹਿ ਜਾਂਦੀ ਆ ਬੌਬੀ ਦੀ ਮਾਂ ।”
“ਹਾਂ, ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਉਂਗਲਾਂ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਕਰਨਗੇ, ਅਹਿ ਜਾਂਦੀ ਐ ਬੌਬੀ ਦੀ ਮਾਂ ਜਿਹੜਾ---।” ਉਹ ਵਾਕ ਨੂੰ ਅਧੂਰਾ ਛੱਡ ਧਾਹਾਂ ਮਾਰ ਰੋਣ ਲੱਗੀ ।
“ਮਾਂ, ਅੱਜ ਸਵੇਰੇ ਸਵੇਰੇ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਹੋ ਗਿਆ!” ਮਾਂ ਨੂੰ ਰੋਂਦਿਆਂ ਦੇਖ ਬੌਬੀ ਦਾ ਦਿਲ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਪੰਘਰ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਮਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਫੈਮਲੀਰੂਮ ਵਿਚ ਲੈ ਆਇਆ । ਉਸ ਨੂੰ ਚੈਸਟਰਫੀਲਡ ‘ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਆਪ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਰਾਮ ਕੁਰਸੀ ਉਪਰ ਬੈਠਦਿਆਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ,“ਮਾਂ, ਤੂੰ ਅੱਜ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਏਂ, ਮੈਂ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਤੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਘਰ ਹੀ ਰਹਾਂਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਆਪ ਡਾਕਟਰ ਦੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਹੋਰ ਦੱਸ ਹੁਣ ਤੂੰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਆ?”
“ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ ਬਸ ਆਪਣੇ ਵੱਡ ਵਡੇਰਿਆਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੀਂ ਕਿਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੱਗ ਨੂੰ ਦਾਗ ਨਾ ਲੱਗ ਜਾਵੇ ।” ਇਹ ਆਖ ਉਹ ਬੌਬੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪੜਦਾਦੇ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲੱਗੀ ।
                                              ********