ਕੀ ਪਹਿ ਨਣਾ ਹੈ, ਕਿ ਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਕਿ ਹ ਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣਾ ਹੈ ਾਂ ਆਪਣੀ ਿ ੰ ਗੀ ਕਿ ਸ ਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਾਉਣੀ ਹੈ—ਇਹ ਸਲਾਹ ਨਹੀ ਰਹਿ ੰ ੀ ੋ ੂ ੇ ੀ ਆਪਣੀ ਮਰ ੀ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਹੀ ਨਾ ਛੱ ੀ ਾਵੇ। ਇਹ ਸੋ ਸਿ ਰਫ਼ ਕਿ ਸੇ ਇੱਕ ਰਿ ਸ਼ ੇ ੀ ਗੱਲ ਨਹੀ। ਬੰ ਾ ਬੰ ੇ ਨੂ ੰ, ਔਰ ਬੰ ੇ ਨੂ ੰ, ਬੰ ਾ ਔਰ ਨੂ ੰ, ਸੰਸਥਾ ਵਿ ਅਕ ੀ ਨੂ ੰ, ਸੱ ਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂ ੰ ਅ ੇ ਇੱਕ ੇਸ਼ ੂ ੇ ੇਸ਼ ਨੂ ੰ ਕਾਬੂ ਵਿ ੱ ਰੱਖਣਾ ਾਹੁ ੰ ਾ ਹੈ। ਹਰ ਥਾਂ ਕਾਬੂ ਾ ਰੂਪ ਵੱਖਰਾ ਹੁ ੰ ਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੰ ਰਲੀ ਗੱਲ ਇੱਕੋ ਹੁ ੰ ੀ ਹੈ— ੂ ੇ ੀ ਆਪਣੀ ਮਰ ੀ ਨੂ ੰ ਆਪਣੇ ੋ ਹੇਠਾਂ ਸਮਝਣਾ। ਗੱਲਾਂ ਵੱ ੀਆਂ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਿ ੰ ਗੀ ਵੱਖਰੀ ਸਾ ੇ ਸਮਾ ਵਿ ੱ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਵੀ ਵੇਖਣ ਨੂ ੰ ਮਿ ਲ ੀ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕ ਆ ਾ ੀ, ਬਰਾਬਰੀ, ਇਨਸਾਫ਼ ਅ ੇ ੂਿਆਂ ੇ ਹੱਕਾਂ ੀਆਂ ਵੱ ੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ੁਆਲੇ ੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂ ੰ ਉਹੀ ਆ ਾ ੀ ਨਹੀ ਿ ੰ ੇ। ੂਿਆਂ ਨੂ ੰ ਕਹਿ ੰ ੇ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੀ ਿ ੰ ਗੀ ੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਖੁ ਕਰੋ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਨ ਲੇ ਲੋਕਾਂ ੇ ਹਰ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿ ੱ ਖ਼ਲ ਿ ੰ ੇ ਹਨ। ੂਿਆਂ ਨੂ ੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਉ ੇ ਖ ਾ ਹੋਣ ੀ ਸਲਾਹ ਿ ੰ ੇ ਹਨ, ਪਰ ਉ ਾਂ ਨੂ ੰ ਆਪਣੇ ਰੀਕੇ ਨਾਲ ੱਲਣ ਨਹੀ ਿ ੰ ੇ। ਇਸ ਾ ਮਲਬ ਇਹ ਨਹੀ ਕਿ ਿ ਸ ੀ ਆਪਣੀ ਿ ੰ ਗੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀ, ਉਹ ਕਿ ਸੇ ਨੂ ੰ ਸਲਾਹ ਨਹੀ ੇ ਸਕ ਾ। ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਸਿ ੱਖ ਰਿ ਹਾ ਹੈ। ਪਰ ੋ ਗੱਲ ਅਸੀ ੂਿਆਂ ਨੂ ੰ ਕਹਿ ੰ ੇ ਹਾਂ, ਉਸ ੀ ਝਲਕ ਸਾ ੀ ਆਪਣੀ ਿ ੰ ਗੀ ਵਿ ੱ ਵੀ ਿ ਖਾਈ ੇਣੀ ਾਹੀ ੀ ਹੈ। ਕਿ ਾਬੀ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਹੈ। ਉਸ ਗੱਲ ਨੂ ੰ ਰੋ ਾਨਾ ਿ ੰ ਗੀ ਵਿ ੱ ਕਰਕੇ ਿ ਖਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਪਰਖ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹੁ ੰ ੀ ਹੈ। ਹੌਸਲਾ ੋ ਨਾ ਵੀ ਕਾਬੂ ਾ ਹਿ ੱਸਾ ਹੈਹੌਸਲਾ ੋ ਨਾ ਵੀ ਕਾਬੂ ਾ ਹਿ ੱਸਾ ਹੈ ਕਈ ਵਾਰ ਕਿ ਸੇ ਨੂ ੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੂ ੰ ਸਿ ੱਧਾ ਰੋ ਕਿਆ ਨਹੀ ਾਂ ਾ, ਸਗੋ ਉਸ ਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉ ੇ ਰੋਸਾ ੋਿਆ ਾਂ ਾ ਹੈ। “ ੈਨੂ ੰ ਕੁਝ ਨਹੀ ਪ ਾ।” “ ੂ ੰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀ ਕਰ ਸਕ ਾ।” “ ੇਰੇ ੋ ਕੁਝ ਨਹੀ ਹੋਣਾ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਵਿ ਅਕ ੀ ਆਖ਼ਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਫ਼ੈਸਲਿ ਆਂ ਉ ੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈ ਾ ਹੈ। ਫਿ ਰ ਉਹ ਕੋਈ ਕ ਮ ੁ ੱਕਣ ੋ ਪਹਿ ਲਾਂ ੂ ੇ ੀ ਮਨ ੂਰੀ ਲੱ ਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਂ ਕਾਬੂ ਸਿ ਰਫ਼ ਬਾਹਰੋ ਨਹੀ ਰਹਿ ੰ ਾ। ਇਹ ਬੰ ੇ ੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿ ੱ ਵੱਸ ਾਂ ਾ ਹੈ। ਸਲਾਹ ਅ ੇ ਕਾਬੂ ਵਿ ੱ ਫ਼ਰਕਇਸ ੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਮਿ ਸਾਲ ਘਰ ਵਿ ੱ ਵੀ ਵੇਖੀ ਾ ਸਕ ੀ ਹੈ। ਕਿ ਸੇ ਨ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਗਲਾਸ ਰੱਖ ਿ ੱ ਾ ਅ ੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਉਹ ਗਲਾਸ ੁ ੱਕ ਕੇ ਰਸੋਈ ਵਿ ੱ ਰੱਖ ਿ ੰ ਾ ਹੈ। ਗੱਲ ਗਲਾਸ ੀ ਨਹੀ ਰਹਿ ੰ ੀ ੋ ਸੋ ਇਹ ਬਣ ਾਵੇ ਕਿ “ਇਹ ਕੰਮ ਮੈ ਹੀ ਕਰ ਸਕ ਾ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਕਿ ਸੇ ਨੂ ੰ ਕੀ ਪ ਾ।” ਅਸਲ ਸਮੱ ਸਿ ਆ ਫਿ ਰ ਗਲਾਸ ਨਹੀ ਹੁ ੰ ੀ। ਅਸਲ ਸਮੱ ਸਿ ਆ ਹੁ ੰ ੀ ਹੈ—“ਮੈ ਹੀ ਰੂਰੀ ਹਾਂ।” ੋ ਇਹ ਸੋ ਵਧ ੀ ਹੈ ਾਂ ੂਿਆਂ ੀ ਕ ਰ ਘਟਣ ਲੱਗ ੀ ਹੈ ਅ ੇ ਹਰ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿ ੱ ਆਪਣੀ ਮਨ ੂਰੀ ਰੂਰੀ ਲੱਗ ੀ ਹੈ। ਕਾਬੂ ਕਰਨ ੇ ਕਈ ਰੂਪ ਹੁ ੰ ੇ ਹਨ ਕਿ ਸੇ ਨੂ ੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਸਿ ਰਫ਼ ਹੁਕਮ ੇਣਾ ਨਹੀ ਹੁ ੰ ਾ। ਪੈਸੇ ਰਾਹੀ ਵੀ ਕਾਬੂ ਕੀ ਾ ਾਂ ਾ ਹੈ, ਾਵਨਾ ਮਕ ਬਾਅ ਰਾਹੀ ਵੀ, ਰ ਰਾਹੀ ਵੀ ਅ ੇ ਕਈ ਵਾਰ ਕਿ ਸੇ ੀ ਬੋਲਣ ੀ ਆ ਾ ੀ ਨੂ ੰ ਰੋਕ ਕੇ ਵੀ। ਕਿ ਸੇ ਨੂ ੰ ਇਹ ੱਸਣਾ ਕਿ ਉਸਨ ਕੀ ਪਹਿ ਨਣਾ ਹੈ, ਕਿ ਸ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਹੈ, ਕਿ ਹ ਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਲੈਣਾ ਹੈ ਾਂ ਆਪਣੀ ਿ ੰ ਗੀ ਕਿ ਸ ਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਾਉਣੀ ਹੈ—ਇਹ ਸਲਾਹ ਨਹੀ ਰਹਿ ੰ ੀ ੋ ੂ ੇ ੀ ਆਪਣੀ ਮਰ ੀ ਲਈ ਕੋਈ ਥਾਂ ਹੀ ਨਾ ਛੱ ੀ ਾਵੇ। ਇਹ ਸੋ ਸਿ ਰਫ਼ ਕਿ ਸੇ ਇੱਕ ਰਿ ਸ਼ ੇ ੀ ਗੱਲ ਨਹੀ। ਬੰ ਾ ਬੰ ੇ ਨੂ ੰ, ਔਰ ਬੰ ੇ ਨੂ ੰ, ਬੰ ਾ ਔਰ ਨੂ ੰ, ਸੰਸਥਾ ਵਿ ਅਕ ੀ ਨੂ ੰ, ਸੱ ਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂ ੰ ਅ ੇ ਇੱਕ ੇਸ਼ ੂ ੇ ੇਸ਼ ਨੂ ੰ ਕਾਬੂ ਵਿ ੱ ਰੱਖਣਾ ਾਹੁ ੰ ਾ ਹੈ। ਹਰ ਥਾਂ ਕਾਬੂ ਾ ਰੂਪ ਵੱਖਰਾ ਹੁ ੰ ਾ ਹੈ, ਪਰ ਅੰ ਰਲੀ ਗੱਲ ਇੱਕੋ ਹੁ ੰ ੀ ਹੈ— ੂ ੇ ੀ ਆਪਣੀ ਮਰ ੀ ਨੂ ੰ ਆਪਣੇ ੋ ਹੇਠਾਂ ਸਮਝਣਾ। ਗੱਲਾਂ ਵੱ ੀਆਂ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਿ ੰ ਗੀ ਵੱਖਰੀ ਸਾ ੇ ਸਮਾ ਵਿ ੱ ਇੱਕ ਹੋਰ ਗੱਲ ਵੀ ਵੇਖਣ ਨੂ ੰ ਮਿ ਲ ੀ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕ ਆ ਾ ੀ, ਬਰਾਬਰੀ, ਇਨਸਾਫ਼ ਅ ੇ ੂਿਆਂ ੇ ਹੱਕਾਂ ੀਆਂ ਵੱ ੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ੁਆਲੇ ੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂ ੰ ਉਹੀ ਆ ਾ ੀ ਨਹੀ ਿ ੰ ੇ। ੂਿਆਂ ਨੂ ੰ ਕਹਿ ੰ ੇ ਹਨ ਕਿ ਆਪਣੀ ਿ ੰ ਗੀ ੇ ਫ਼ੈਸਲੇ ਖੁ ਕਰੋ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਨ ਲੇ ਲੋਕਾਂ ੇ ਹਰ ਫ਼ੈਸਲੇ ਵਿ ੱ ਖ਼ਲ ਿ ੰ ੇ ਹਨ। ੂਿਆਂ ਨੂ ੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਉ ੇ ਖ ਾ ਹੋਣ ੀ ਸਲਾਹ ਿ ੰ ੇ ਹਨ, ਪਰ ਉ ਾਂ ਨੂ ੰ ਆਪਣੇ ਰੀਕੇ ਨਾਲ ੱਲਣ ਨਹੀ ਿ ੰ ੇ। ਇਸ ਾ ਮਲਬ ਇਹ ਨਹੀ ਕਿ ਿ ਸ ੀ ਆਪਣੀ ਿ ੰ ਗੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀ, ਉਹ ਕਿ ਸੇ ਨੂ ੰ ਸਲਾਹ ਨਹੀ ੇ ਸਕ ਾ। ਹਰ ਇਨਸਾਨ ਸਿ ੱਖ ਰਿ ਹਾ ਹੈ। ਪਰ ੋ ਗੱਲ ਅਸੀ ੂਿਆਂ ਨੂ ੰ ਕਹਿ ੰ ੇ ਹਾਂ, ਉਸ ੀ ਝਲਕ ਸਾ ੀ ਆਪਣੀ ਿ ੰ ਗੀ ਵਿ ੱ ਵੀ ਿ ਖਾਈ ੇਣੀ ਾਹੀ ੀ ਹੈ। ਕਿ ਾਬੀ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਹੈ। ਉਸ ਗੱਲ ਨੂ ੰ ਰੋ ਾਨਾ ਿ ੰ ਗੀ ਵਿ ੱ ਕਰਕੇ ਿ ਖਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਪਰਖ ਇੱਥੇ ਹੀ ਹੁ ੰ ੀ ਹੈ। ਹੌਸਲਾ ੋ ਨਾ ਵੀ ਕਾਬੂ ਾ ਹਿ ੱਸਾ ਹੈਹੌਸਲਾ ੋ ਨਾ ਵੀ ਕਾਬੂ ਾ ਹਿ ੱਸਾ ਹੈ ਕਈ ਵਾਰ ਕਿ ਸੇ ਨੂ ੰ ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੂ ੰ ਸਿ ੱਧਾ ਰੋ ਕਿਆ ਨਹੀ ਾਂ ਾ, ਸਗੋ ਉਸ ਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਉ ੇ ਰੋਸਾ ੋਿਆ ਾਂ ਾ ਹੈ। “ ੈਨੂ ੰ ਕੁਝ ਨਹੀ ਪ ਾ।” “ ੂ ੰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀ ਕਰ ਸਕ ਾ।” “ ੇਰੇ ੋ ਕੁਝ ਨਹੀ ਹੋਣਾ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਵਿ ਅਕ ੀ ਆਖ਼ਰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਫ਼ੈਸਲਿ ਆਂ ਉ ੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈ ਾ ਹੈ। ਫਿ ਰ ਉਹ ਕੋਈ ਕ ਮ ੁ ੱਕਣ ੋ ਪਹਿ ਲਾਂ ੂ ੇ ੀ ਮਨ ੂਰੀ ਲੱ ਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਾਂ ਕਾਬੂ ਸਿ ਰਫ਼ ਬਾਹਰੋ ਨਹੀ ਰਹਿ ੰ ਾ। ਇਹ ਬੰ ੇ ੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿ ੱ ਵੱਸ ਾਂ ਾ ਹੈ। ਸਲਾਹ ਅ ੇ ਕਾਬੂ ਵਿ ੱ ਫ਼ਰਕ ਸਲਾਹ ੇਣ ਵਿ ੱ ੂ ੇ ੀ ਮਰ ੀ ਲਈ ਥਾਂ ਹੁ ੰ ੀ ਹੈ। ਕਾਬੂ ਕਰਨ ਵਿ ੱ ੂ ੇ ੀ ਮਰ ੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਖ਼ ਮ ਹੋ ਾਂ ੀ ਹੈ। ਸਲਾਹ ਇਹ ਹੈ— “ਮੈ ਆਪਣਾ ਰਬਾ ੁਹਾ ੇ ਨਾਲ ਸਾਂਝਾ ਕਰ ਾ ਹਾਂ, ਫ਼ੈਸਲਾ ੁਹਾ ਾ ਹੈ।” ਕਾਬੂ ਇਹ ਹੈ— “ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ, ਕਿ ਉਕਿ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਹੀ ਸਹੀ ਹੈ।” ਇਹੀ ੋਨਾਂ ਵਿ ੱ ਫ਼ਰਕ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਿ ੱ ਰੋਸਾ ਹੈ, ੂ ੇ ਵਿ ੱ ਆਪਣੀ ਮਰ ੀ। ਇਸ ਲਈ ੂ ੇ ਨੂ ੰ ਬ ਲਣ ੋ ਪਹਿ ਲਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂ ੰ ੇਖਣਾ ਪੈ ਾ ਹੈ—ਕੀ ਮੈ ਸੱ ਮੁ ੱ ੂ ੇ ੀ ਲਾਈ ਾਹੁ ੰ ਾ ਹਾਂ ਾਂ ਸਿ ਰਫ਼ ਇਹ ਾਹੁ ੰ ਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਮੇਰੇ ਅਨੁਸਾਰ ੱਲੇ? ਅਸਲ ਾਕ ਕੀ ਹੈ? ਹਰ ਅਸਹਿ ਮ ੀ ਨੂ ੰ ਬਗਾਵ ਸਮਝਣਾ, ਹਰ ਵੱਖਰੀ ਸੋ ਨੂ ੰ ਗਲ ਮੰਨਣਾ ਅ ੇ ਹਰ ਨ ਲੇ ਵਿ ਅਕ ੀ ੀ ਿ ੰ ਗੀ ਨੂ ੰ ਆਪਣੇ ਹਿ ਸਾਬ ਨਾਲ ਲਾਉਣਾ ਾਕ ਨਹੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਾਕ ਇਹ ਨਹੀ ਕਿ ਕਿ ੰਨ ਲੋਕ ਸਾ ੇ ਅਨੁਸਾਰ ੱਲ ੇ ਹਨ। ਅਸਲ ਾਕ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾ ੇ ੋ ਵੱਖਰਾ ਸੋ ਣ ਵਾਲਾ ਵਿ ਅਕ ੀ ਵੀ ਸਾ ੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬਿ ਨਾਂ ਰ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਹਿ ੰ ਾ ਹੈ। ਕਿ ਸੇ ੀ ਰਾਇ ਨਾਲ ਅਸਹਿ ਮ ਹੋਣਾ ਸਾ ਾ ਹੱਕ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ੀ ਆਵਾ ਖੋਹਣਾ ਸਾ ਾ ਹੱਕ ਨਹੀ। ਸਲਾਹ ੇਣਾ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਪਰ ਕਿ ਸੇ ੀ ਰਾਇ ਨਾਲ ਅਸਹਿ ਮ ਹੋਣਾ ਸਾ ਾ ਹੱਕ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ੀ ਆਵਾ ਖੋਹਣਾ ਸਾ ਾ ਹੱਕ ਨਹੀ। ਸਲਾਹ ੇਣਾ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਪਰ ਹਰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿ ੱ ਰੱਖਣਾ ਪਿਆਰ ਨਹੀ। ਕਿ ਸੇ ੀ ਗਲ ੀ ੱਸਣਾ ਸੁਧਾਰ ਹੈ, ਪਰ ਉਸ ਾ ਆਮ-ਵਿ ਸ਼ਵਾਸ ੋ ਨਾ ਸੁਧਾਰ ਨਹੀ। ਆਖ਼ਰ ਵਿ ੱ ਇਨਸਾਨ ਨੂ ੰ ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਪੈ ਾ ਹੈ ਕਿ ੂਿਆਂ ੀ ਿ ੰ ਗੀ ਨੂ ੰ ਆਪਣੇ ਕਾਬੂ ਵਿ ੱ ਰੱਖਣਾ ਾਕ ਨਹੀ। ਸੱ ੀ ਾਕ ਆਪਣੇ ਗੁ ੱਸੇ, ਆਪਣੀ ਹਉਮੈ ਅ ੇ ਆਪਣੀ ਉਸ ਿ ੱ ਉ ੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਿ ੱ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਕੋਈ ਸਾ ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ੱਲੇ। ਅਸੀ ਕਿ ਸੇ ਇਨਸਾਨ ਨੂ ੰ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਸਮਝਾ ਸਕ ੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਉਸ ੀ ਸੋ ੇ ਮਾਲਕ ਨਹੀ ਬਣ ਸਕ ੇ। ਅਸੀ ਰਸ ਾ ਿ ਖਾ ਸਕ ੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਉਸ ੇ ਕ ਮ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿ ੱ ਨਹੀ ਰੱਖ ਸਕ ੇ। ਰਿ ਸ਼ ੇ ਕਾਬੂ ਨਾਲ ਨਹੀ, ਰੋਸੇ ਨਾਲ ਟਿ ਕ ੇ ਹਨ। ਸਮਾ ਇੱਕੋ ਸੋ ਨਾਲ ਨਹੀ, ਵੱਖਰੀ ਸੋ ਨੂ ੰ ਇੱ ੇਣ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧ ਾ ਹੈ। ਅ ੇ ਅਸਲ ਵਿਆਈ ਇਹ ਕਹਿ ਣ ਵਿ ੱ ਨਹੀ ਕਿ “ਮੇਰੇ ੋ ਬਿ ਨਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀ ਹੋ ਸਕ ਾ।” ਅਸਲ ਵਿਆਈ ਇਹ ਮੰਨਣ ਵਿ ੱ ਹੈ— “ਮੈ ਆਪਣੀ ਿ ੰ ਗੀ ਲਈ ਿ ੰਮੇਵਾਰ ਹਾਂ, ਪਰ ੂ ੇ ੀ ਿ ੰ ਗੀ ਉ ੇ ਮੇਰਾ ਮਾਲਕੀ ਹੱਕ ਨਹੀ।”